AKP’nin 22 Yılda Basın Özgürlüğüne Darbe!

Kasım 13, 2024 11:33

BEĞENDİM

AKP Döneminde Basın ve İfade Özgürlüğüne Saldırı

Yirmi iki yıl önce “yasakları bitirme” vaadiyle iktidara gelen Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP), bu dönemde basın ve ifade özgürlüğünü giderek yok etmiştir. Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Eskişehir Milletvekili Utku Çakırözer, Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) sunulan güncel ‘etki ajanlığı’ düzenlemesine karşı çıkarak, 22 yıl içerisinde Meclis’ten geçirilen her yasada basın ve ifade özgürlüğünün daha da kısıtlandığını vurgulamıştır. Çakırözer, bu düzenlemenin, gazetecilere ve sivil topluma gözdağı verme amacı taşıdığını, milyonların temel haklarını tehdit eden bu hukuksuz uygulamaya karşı direnmeye devam edeceklerini belirtmiştir.

İlk Kısıtlama 2007’de Başladı

Basın özgürlüğünü yok etme girişimlerinin ilk önemli adımının 2007 yılında atıldığını ifade eden Çakırözer, bu dönemde yasalaşan 5651 sayılı yasanın, internet haber sitelerine ve sosyal medya platformlarına erişim engeli getirerek korkunç bir kapı araladığını de vurgulamıştır. 2007 Mayıs ayında TBMM’de kabul edilen bu yasa sonrasında, 2014, 2015, 2016, 2020 ve 2022 yıllarında yapılan değişikliklerle özgürlükler daha da kısıtlanmıştır. Bu yasalar, AKP hükümeti tarafından yürürlüğe sokulduğu için eleştirilmiştir.

15 Temmuz ve Sonrası: Medya Yapısının Dönüşümü

15 Temmuz 2016’daki FETÖ darbe girişimi sonrasında ilan edilen Olağanüstü Hal Yönetimi (OHAL), Türkiye’deki medya yapısını önemli ölçüde değiştirmiştir. OHAL gerekçesiyle muhalif yayın yapan kuruluşlar ve gazeteciler hakkında hukuki süreçler başlatılmış ve çok sayıda medya kuruluşu kapatılmıştır. Bu durum, özellikle iktidarın tehdit olarak gördüğü medya organları üzerindeki baskıların artmasına neden olmuştur.

Tek Adam Rejimi ve Artan Baskılar

2017 yılında uygulanan tek adam rejimi, basın ve ifade özgürlüğü üzerinde çok daha ağır baskıların uygulanmasına yol açmıştır. Mart 2018’de RTÜK’e yeni düzenlemelerle internet üzerinde yapılan radyo ve TV yayınlarına denetleme yetkisi verilmiştir. Böylece, Netflix ve YouTube gibi dijital yayın platformlarına müdahale etme imkanları doğmuş, bu platformlar üzerindeki sansür riskleri artmıştır. Ayrıca, 2018 yılında Basın Enformasyon Genel Müdürlüğü kapatılmış ve Cumhurbaşkanlığına bağlı İletişim Başkanlığı kurulmuştur.

2020 Yılı: Covid-19 Süreci ve İnfaz Yasası

Nisan 2020’deki İnfaz Yasası ile cinayetten, tecavüzden yatan birçok tutuklu salıverilirken, gazeteciler bu düzenlemeden faydalanamamıştır. Eklenen bir madde ile Basın İlan Kurumu’ndan ilan alamayan gazetelerin cezaevlerinde dağıtımının yasaklanması, basının susturulmasına neden olmuştur. Temmuz 2020’de kabul edilen sosyal medya yasası ise, sosyal medya ağ sağlayıcılarına erişim engeli getirme yetkisi vermiştir.

Sansür Yasası ve Dezenformasyonla Mücadele

2022’de Meclis’ten geçen yeni Basın Kanunu ile dezenformasyonla mücadele gerekçesiyle yeni bir sansür dönemi başlatılmıştır. Ekim 2022’de sunulan bu yasa, “halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma” gibi belirsiz ifadelerle yeni suç tanımları getirmiştir. Bu yasa sonrası gazetecilere karşı açılan soruşturmalar ve tutuklamalar artmış, 2024 yılı içinde bu yasayla gerekçe gösterilerek 1668 soruşturma açılmıştır.